Kunnen we acne behandelen door de talgproductie te verminderen?

Orale isotretinoïne kan de hoeveelheid talg die de huid produceert sterk verminderen. Daardoor is het een effectieve behandeling tegen acne, maar zorgvuldig medisch toezicht blijft noodzakelijk. Kan een laser of een andere tablet dezelfde klieren aanpakken?

Dit artikel is geïnspireerd op een LinkedIn-bijdrage van dermatoloog en arts-onderzoeker Seth Orlow, MD, PhD. Hij keek terug op 26 jaar onderzoek en beschreef wat er gebeurde toen wetenschappers de talgproductie probeerden te remmen zonder de risico’s en beperkingen van isotretinoïne. Verschillende ideeën werkten in het laboratorium goed genoeg om klinisch te worden onderzocht. Een zichtbare verbetering van acne bereiken bleek moeilijker.

Twee benaderingen hebben deze vraag opnieuw onder de aandacht gebracht. Een laser verhit de klieren die talg produceren, terwijl een experimenteel geneesmiddel, denifanstat, een enzym blokkeert dat cellen gebruiken om vetzuren aan te maken.

Hoe draagt talg bij aan acne?

Talgklieren geven talg, het natuurlijke huidvet, af aan de haarzakjes. Talg helpt de huidbarrière in stand te houden en speelt een rol in de afweer van de huid.

Acne ontstaat wanneer verschillende processen samenkomen:

• De klieren produceren meer talg, of de samenstelling van de talg verandert.
• Dode huidcellen hopen zich op in de porie.
• Er ontstaat een ontsteking.
• Ook de activiteit van Cutibacterium acnes, een bacterie die normaal op de huid leeft, speelt een rol.

Daarom kunnen twee mensen met een even vette huid heel verschillende acne hebben. Het laat ook zien wat reinigen niet kan doen. Een reiniger kan tijdelijk talg van het huidoppervlak verwijderen, maar harder schrobben kan de huid irriteren terwijl de klieren talg blijven produceren.

Waarom is isotretinoïne anders?

Lokale retinoïden, die op de huid worden aangebracht, helpen de poriën vrij te houden en nieuwe zwarte en witte mee-eters te voorkomen. Orale isotretinoïne verkleint daarnaast de talgklieren, vermindert de talgproductie sterk en beïnvloedt ontstekingen.

In kleine studies nam de talgproductie tijdens een isotretinoïnekuur met ongeveer 80% of meer af. In één studie nam de productie na de behandeling weer toe, maar lag deze een jaar later nog steeds onder het uitgangsniveau. Dat langdurige effect kan mede verklaren waarom sommige mensen na een kuur lange tijd geen acne hebben.

De richtlijnen van de American Academy of Dermatology uit 2024 bevelen isotretinoïne sterk aan bij ernstige acne, acne die littekens of aanzienlijke emotionele of sociale problemen veroorzaakt, en acne die ondanks de standaardbehandeling blijft bestaan.

Medisch toezicht is noodzakelijk. Isotretinoïne kan ernstige schade aan een ongeboren kind veroorzaken. Daarom is het voorkomen van zwangerschap essentieel voor iedereen die zwanger kan worden. Droge lippen en een droge huid komen vaak voor, en artsen kunnen de leverenzymen en bloedvetten controleren.

Waarom faalden veelbelovende geneesmiddelen in acnestudies?

Twee lokale geneesmiddelen probeerden de talgproductie te verminderen door enzymen te blokkeren die betrokken zijn bij de aanmaak van huidvetten. Olumacostat glasaretil liet in een vroege studie veelbelovende resultaten zien, maar bereikte de belangrijkste onderzoeksdoelen niet in twee fase 3-studies. De ontwikkeling werd daarop stopgezet. XEN801 richtte zich op een ander enzym en liet in een fase 2-studie geen voordeel zien ten opzichte van de inactieve vergelijkingsgel.

Een biologisch aannemelijk aangrijpingspunt is slechts het begin. Het geneesmiddel moet de juiste cellen in de klier bereiken en daar in een voldoende hoge concentratie aanwezig zijn. Zelfs dan kan alleen een klinische studie aantonen of veranderingen in de klier tot een duidelijke verbetering van acne leiden.

Kan een laser de activiteit van talgklieren verminderen?

Twee nieuwere lasersystemen gebruiken een golflengte van 1726 nanometer, die gemakkelijk wordt opgenomen door de vetten in talgklieren. Het doel is de klieren te verhitten en te beschadigen, terwijl de omliggende huid wordt gekoeld.

In een studie onder iets meer dan 100 mensen met matige tot ernstige acne kregen de deelnemers drie behandelingen. Van degenen die een jaar later werden beoordeeld, had ongeveer twee derde een gave of bijna gave huid. Aan de studie deden mensen met verschillende huidtinten mee. Lichte roodheid en zwelling kwamen vaak voor na de behandeling. De onderzoekers meldden geen blaren of pigmentveranderingen.

De belangrijkste beperking was het ontbreken van een vergelijkingsgroep. Iedereen kreeg de laserbehandeling en sommige deelnemers misten de beoordeling na één jaar. Een gecontroleerde studie zou beter kunnen aantonen hoeveel van de verbetering door de laser kwam en hoe deze behandeling zich verhoudt tot de standaardbehandeling.

In de praktijk zijn voor een laserbehandeling meerdere bezoeken aan een kliniek nodig. De behandelingen kunnen onaangenaam zijn en patiënten moeten ze vaak zelf betalen.

Wat is denifanstat?

Denifanstat is een experimentele tablet die vetzuursynthase (FASN) blokkeert, een enzym dat cellen gebruiken om vetzuren aan te maken. Onderzoekers testen of het blokkeren van dit enzym de vetten in talg en ook ontstekingen kan verminderen. Omdat de tablet in het hele lichaam werkt, is de veiligheid op langere termijn een belangrijk onderdeel van het onderzoek.

In een door vakgenoten beoordeelde fase 2-studie in China gebruikten 180 mensen met matige tot ernstige acne gedurende 12 weken een van drie doseringen of een placebo. Bij de middelste dosis nam het totale aantal plekjes met ongeveer 61% af, tegenover 34% bij placebo. Het verschil op de algemene schaal voor acne-ernst was statistisch niet overtuigend.

Wat waren de resultaten van de fase 3-studie in China?

In de grotere studie werden 480 volwassenen met matige tot ernstige acne willekeurig ingedeeld om eenmaal per dag denifanstat of een placebo te gebruiken. De tabel toont de resultaten die de ontwikkelaars na 12 weken rapporteerden.

¹ Deelnemers moesten ook minstens twee niveaus verbeteren op de schaal voor acne-ernst. De andere rijen tonen hoeveel het aantal plekjes sinds het begin van de studie was afgenomen.

Volgens de door de sponsor gerapporteerde resultaten liet de grotere studie zowel een verbetering op de algemene schaal voor acne-ernst als een afname van het aantal plekjes zien. Hoe denifanstat zich verhoudt tot isotretinoïne, is nog niet bekend.

Wat weten we over de veiligheid op langere termijn?

In de fase 3-studie van 12 weken was het totale percentage bijwerkingen in beide groepen vergelijkbaar. Een droge huid en droge ogen behoorden tot de bijwerkingen die bij denifanstat werden gemeld.

De helft van de oorspronkelijke deelnemers ging door naar een verlengingsstudie waarin iedereen denifanstat kreeg. Deelnemers die vanaf het begin het geneesmiddel gebruikten, konden het maximaal één jaar nemen. De ontwikkelaars meldden dat de verbetering tijdens de behandeling doorging. Een droge huid en droge ogen waren de meest voorkomende behandelingsgerelateerde bijwerkingen. Geen van de ernstige bijwerkingen werd beschouwd als een gevolg van het geneesmiddel.

Omdat de verlengingsstudie geen placebogroep had, is het moeilijker vast te stellen welke gebeurtenissen door het geneesmiddel werden veroorzaakt. De studie laat ook twee praktische vragen onbeantwoord. Hoe vaak komen zeldzamere bijwerkingen voor, en hoelang blijft de acne verbeterd nadat de behandeling is gestopt?

In een afzonderlijke studie van één jaar bij mensen met een leverziekte die MASH wordt genoemd, kwam haaruitval vaker voor met denifanstat. Ongeveer één op de vijf mensen die het gebruikten, kreeg ermee te maken. Die studie biedt extra context, maar het percentage kan anders zijn bij mensen die voor acne worden behandeld.

Wat gaat de Amerikaanse studie onderzoeken?

De Amerikaanse fase 3-studie AURORA begon in oktober 2026. De onderzoekers willen ongeveer 800 volwassenen en jongeren inschrijven. Een deel van hen wordt een jaar gevolgd om veiligheidsgegevens over een langere periode te verzamelen.

AURORA beschouwt de verandering in het aantal zwarte en witte mee-eters als een van de drie belangrijkste uitkomsten, naast het algemene behandelsucces en de verandering in het aantal ontstoken plekjes. In de Chinese studie waren zwarte en witte mee-eters een secundaire uitkomst. Denifanstat wordt nog steeds onderzocht als behandeling tegen acne.

Wat betekent dit als u nu acne hebt?

Als acne pijnlijk is, littekens achterlaat of het dagelijks leven beïnvloedt, zijn er bestaande behandelingen die u nu al met een arts kunt bespreken. De keuze hangt af van wat er op uw huid te zien is en wat u al hebt geprobeerd.

• Hoe ziet uw acne eruit? Zwarte en witte mee-eters, ontstoken plekjes en diepe, pijnlijke knobbels kunnen om verschillende behandelingen vragen.
• Wat heeft al geholpen? Vertel uw arts welke behandelingen u hebt gebruikt, hoelang u ze hebt gebruikt en hoe consequent u dat hebt gedaan.
• Welke andere factoren beïnvloeden de keuze? Noem littekens, hormonale patronen, een eventuele kinderwens en de invloed van acne op uw dagelijks leven.

Bij lichte of matige acne combineren artsen vaak lokale behandelingen die op verschillende manieren werken, zoals een retinoïde en benzoylperoxide. Hormonale behandelingen kunnen sommige mensen helpen. Als orale antibiotica worden gebruikt, adviseren de richtlijnen de behandelduur te beperken en ze te combineren met een lokale behandeling om antibioticaresistentie tegen te gaan. Ernstige acne, acne met littekens of hardnekkige acne kan aanleiding zijn om isotretinoïne met een arts te bespreken.