.avif)
Wat onderzoek uit 2025 werkelijk laat zien
Je hebt deze maand €30 uitgegeven aan collageenpoeder. Volgens een nieuwe meta-analyse gepubliceerd in The American Journal of Medicine, heeft het waarschijnlijk geen merkbaar effect gehad op je huid.
Maar wacht—even: er zijn tientallen studies die aantonen dat collageensupplementen de huidhydratatie verbeteren, rimpels verminderen en de elasticiteit verhogen. Het onderzoek lijkt overal te zijn. Meta-analyses bevestigen het. Dermatologen bevelen het aan. Je favoriete influencer zweert erbij.
Dit is wat zelden wordt verteld: toen onderzoekers deze studies filterden op financieringsbron, gebeurde er iets opvallends. Het effect verdween volledig.
De studie die alles veranderde
In mei 2025 publiceerden de onderzoekers Seung-Kwon Myung en Yunseo Park een systematische review waarin 23 gerandomiseerde gecontroleerde studies met 1.474 deelnemers werden geanalyseerd. Op het eerste gezicht leken de resultaten veelbelovend: collageensupplementen verbeterden significant de huidhydratatie, elasticiteit en rimpels wanneer alle studies samen werden bekeken.
Vervolgens deden de onderzoekers iets wat eerdere meta-analyses niet hadden gedaan. Ze splitsten de studies op basis van wie ze had gefinancierd.
Studies die niet werden gefinancierd door farmaceutische bedrijven of supplementenfabrikanten toonden geen enkel effect op huidhydratatie, elasticiteit of rimpels. Door de industrie gefinancierde studies daarentegen lieten wel significante positieve effecten zien op alle parameters.
Toen de onderzoekers de resultaten verder filterden op studiekwaliteit met behulp van gestandaardiseerde beoordelingsinstrumenten, bleef hetzelfde patroon zichtbaar. Hoogwaardige studies toonden geen significant effect in geen enkele categorie. Studies van lagere kwaliteit lieten verbeteringen in elasticiteit zien.
Hun conclusie luidde:"Er is momenteel geen klinisch bewijs dat het gebruik van collageensupplementen ondersteunt voor het voorkomen of behandelen van huidveroudering."
Het collageen-industriële complex
De wereldwijde markt voor collageensupplementen werd in 2025 geschat op ongeveer USD 5,91 miljard en zal naar verwachting USD 8,02 miljard bereiken tegen 2030, volgens een marktanalyse van Mordor Intelligence. Het gaat om aanzienlijke volumes.
Een groot deel van deze markt steunt op onderzoek dat wordt uitgevoerd door—of gefinancierd door—dezelfde bedrijven die de producten verkopen. Een belangrijke speler is GELITA AG, een 150 jaar oude Duitse fabrikant die merkgebonden collageenpeptiden produceert zoals VERISOL voor de huid en FORTIBONE voor botten.
Wie klinische studies over collageen doorneemt, ziet steeds hetzelfde patroon terugkomen: studies die VERISOL-producten testen, onderzoek uitgevoerd door dezelfde onderzoeksgroepen en financieringsverklaringen waarin lezingen "gedeeltelijk ondersteund door GELITA AG" worden vermeld, of onderzoekers die "mede-uitvinders zijn van patenten met betrekking tot het gebruik van collageenpeptiden".
Dit impliceert geen wangedrag. Door de industrie gefinancierd onderzoek is gangbaar in zowel de farmaceutische als de supplementensector, en onderzoekers volgen doorgaans strikte protocollen ongeacht de financieringsbron. De zorg ontstaat wanneer onafhankelijke studies er consequent niet in slagen de positieve effecten te reproduceren die in gesponsord onderzoek worden gevonden. Dat wijst erop dat de financieringsbron zelf invloed kan hebben op uitkomsten via publicatiebias, keuzes in studie-opzet of selectieve rapportage van resultaten.
De anatomie van een collageenstudie
Neem de studie van Bolke uit 2019, gepubliceerd in Nutrients. Daarin werd ELASTEN getest, een drinkbaar supplement van QUIRIS Healthcare met 2,5 g collageenpeptiden, aangevuld met vitamine C, zink, biotine en vitamine E. De studie rapporteerde significante verbeteringen in huidhydratatie, elasticiteit, ruwheid en dichtheid.
De auteurs verklaarden geen belangenconflict te hebben. Tegelijkertijd werkten zij voor Dermatest GmbH, een contractonderzoeksinstituut. Het product bevatte meerdere actieve ingrediënten, niet alleen collageen. De placebo bevatte daarentegen geen enkel nutriënt—zelfs niet vitamines of mineralen die op zichzelf al invloed op de huid kunnen hebben.
Dit is de methodologische grijze zone waarin veel collageenonderzoek zich bevindt. Niet frauduleus, maar ook niet bijzonder streng. Meerdere actieve ingrediënten maken het onmogelijk om vast te stellen welk bestanddeel verantwoordelijk is voor een eventueel effect. Industriële banden kunnen, zelfs met de beste bedoelingen, inherente bias introduceren. Kleine steekproeven en korte studieduren beperken bovendien de toepasbaarheid van de resultaten.
En de andere meta-analyses dan?
Wie PubMed doorzoekt op meta-analyses over orale collageensupplementen, vindt verschillende publicaties tussen 2021 en 2023. De meeste concluderen dat collageensupplementen huidparameters verbeteren. De meta-analyse van Pu uit 2023, gebaseerd op 26 gerandomiseerde gecontroleerde studies, rapporteerde significante verbeteringen in zowel hydratatie (Z = 4,94, p < 0,00001) als elasticiteit (Z = 4,49, p < 0,00001).
Wie heeft er dan gelijk?
Dezelfde studies worden geanalyseerd. De analyse van Myung spreekt eerdere meta-analyses niet tegen—ze voegt een cruciale filter toe die eerder ontbrak. Voorgaande reviews combineerden alle beschikbare studies zonder rekening te houden met financieringsbron of methodologische kwaliteit. Myung maakte dat onderscheid wel.
Wanneer men het volledige bewijs zonder filters bekijkt, lijkt collageen te werken. Wanneer men filtert op financiering en studiekwaliteit, verdwijnt het effect. Beide conclusies kunnen tegelijkertijd correct zijn. De vraag is welke het best de werkelijkheid weerspiegelt.
De industrie reageert
De Collagen Stewardship Alliance, een brancheorganisatie, heeft kritiek geuit op de analyse van Myung. Volgens hen zijn financieringsbronnen verkeerd geclassificeerd, waarbij sommige door de industrie gefinancierde studies als "onafhankelijk" zijn aangemerkt en omgekeerd. Ze wijzen ook op fouten in gerapporteerde doses, studieduren en steekproefgroottes.
Als deze kritiek klopt, gaat het om legitieme methodologische bezwaren. Tegelijk laat de reactie zien hoe groot het belang is dat de industrie hecht aan deze bevindingen. Het debat erkent impliciet dat financieringsbron ertoe doet—anders zou de classificatie nauwelijks zo fel worden betwist.
Douglas Jones van BioCell Technology verklaarde aan NutraIngredients:"Het merendeel van het onderzoek naar ingrediënten en producten wordt uitgevoerd door de bedrijven die ze maken. Wij hebben daar geen invloed op. Wetenschap is wetenschap."
Misschien. Maar wanneer onafhankelijk onderzoek geen effect vindt en door bedrijven gefinancierd onderzoek wel significante effecten rapporteert, suggereert dat op zijn minst dat er meer onafhankelijk onderzoek nodig is voordat er miljarden worden uitgegeven aan deze productcategorie.
Het probleem van biologische plausibiliteit
Los van financieringsbias rijst een fundamentele vraag: is het biologisch gezien logisch dat orale collageeninname de huid verbetert?
Wanneer je collageenpeptiden inneemt, breekt het spijsverteringsstelsel deze af tot aminozuren—dezelfde aminozuren die je ook uit kip, vis of peulvruchten haalt. Sommige studies suggereren dat kleine collageenpeptiden (di- en tripeptiden) intact kunnen worden opgenomen en in het bloed teruggevonden. Of ze vervolgens doelgericht naar de huid gaan en daar collageen opbouwen, is een andere vraag.
Het lichaam maakt zelf collageen aan uit aminozuren, in aanwezigheid van vitamine C, zink, koper en mangaan. Al deze stoffen zijn via voeding beschikbaar. Het theoretische voordeel van collageensupplementen ten opzichte van bijvoorbeeld een stuk zalm en wat groenten blijft onduidelijk.
Dierstudies bij haarloze muizen tonen aan dat orale collageenpeptiden UV-geïnduceerde huidschade kunnen verminderen en de hydratatie verbeteren. Maar muizen zijn geen mensen. De vertaalslag vereist ofwel een sprong in vertrouwen, ofwel meer humane studies die niet door collageenfabrikanten worden gefinancierd.
Wat dit voor jou betekent
Als je collageensupplementen gebruikt en het gevoel hebt dat je huid er beter uitziet, is dit artikel er niet om dat te ontkennen. Placebo-effecten bestaan, en als iets je beter doet voelen, heeft dat waarde. Collageensupplementen worden doorgaans als veilig beschouwd, met weinig gemelde bijwerkingen.
Maar als je overweegt om met collageensupplementen te starten op basis van wetenschappelijk bewijs, is dit belangrijk om te weten: het klinische bewijs dat het gebruik ondersteunt is grotendeels afkomstig uit door de industrie gefinancierd onderzoek. Wanneer onderzoekers met die bias rekening houden, verdwijnt het bewijs voor werkzaamheid.
Voor €30 per maand zou je in plaats daarvan kunnen:
- Een retinoïde op voorschrift gebruiken (tretinoïne of adapaleen), waarvoor decennia aan onafhankelijk onderzoek bestaan dat verbetering van huidtextuur en rimpels aantoont
- Dagelijks een breedspectrum zonnecrème gebruiken, wat collageenafbraak door UV-straling helpt voorkomen
- Een gevarieerd voedingspatroon volgen met voldoende eiwitten en micronutriënten
- Het geld sparen
De ongemakkelijke vraag is niet of collageensupplementen werken, maar of we gezamenlijk miljarden hebben uitgegeven aan een product waarvan de belangrijkste bewijsbasis zijn eigen marketing is.
Beschikbaarheid in België/EU
Collageensupplementen zijn vrij verkrijgbaar in Belgische apotheken, gezondheidswinkels en via online retailers. Dit is wat je doorgaans aantreft:
Veelvoorkomende merken en prijzen:
- Etixx Collagen Complex (300 g poeder): €32,99 – bevat FORTIGEL en TENDOFORTE (GELITA-ingrediënten), vitamine C; gepositioneerd voor sport en gewrichten
- Collavita (Belgisch merk, Bredene): €30–40 per verpakking – verkrijgbaar in Belgische apotheken, gericht op huid, gewrichten en sport
- PharmaMarket collageensupplementen: €21,45–29,95 – diverse formules met vitamine C en hyaluronzuur
- Vitaminstore.nl (Nederland): €20–35 – collageen type I en II, verschillende merken
- Generieke collageenpoeders: €15–25 voor 250–300 g
Belangrijk om te weten:De meeste producten bevatten aanvullende ingrediënten naast collageen (zoals vitamine C, hyaluronzuur, chondroïtine en biotine), waardoor het onmogelijk is om het specifieke effect van collageen te isoleren—exact hetzelfde methodologische probleem dat de wetenschappelijke literatuur kenmerkt.
Veel Belgische producten benadrukken het gebruik van GELITA-merkbestanddelen (FORTIGEL, TENDOFORTE, VERISOL)—hetzelfde bedrijf waarvan door de industrie gefinancierd onderzoek positieve effecten laat zien, terwijl onafhankelijk onderzoek die effecten niet bevestigt.
EU-regelgevingsstatus:Collageensupplementen vallen onder de categorie voedingssupplementen, niet geneesmiddelen. Dat betekent:
- Geen verplichting om werkzaamheid aan te tonen vóór verkoop
- Claims zijn beperkt tot goedgekeurde EU-gezondheidsclaims (bijv. "vitamine C draagt bij aan de normale collageenvorming")
- Geen claims over het behandelen of voorkomen van ziekten
- Geen voorschrift vereist
De toegestane claims gaan over de rol van vitamine C in collageenvorming—niet over de vraag of het innemen van collageenpeptiden de huid daadwerkelijk verbetert. Deze nuance raakt in marketing vaak ondergesneeuwd.
Als je ondanks het bewijs toch collageen wilt proberen:
- Reken op €25–35 per maand voor een gebruikelijke dosering
- Zoek naar producten met onafhankelijke tests (zeldzaam in deze categorie)
- Wees kritisch bij spectaculaire voor- en na-foto's
- Houd in gedachten dat onafhankelijk onderzoek geen effect aantoont
Beter onderbouwde alternatieven in België:
- Tretinoïne (voorschrift): verkrijgbaar als magistrale bereiding via Belgische apotheken, €15–25 voor 30 g
- Adapaleen (Differin 0,1%): vrij verkrijgbaar in sommige EU-landen, navraag bij Belgische apotheken
- Zonnecrème: de meest bewezen anti-aging maatregel, €10–20 voor een kwaliteitsproduct
- Vitamine-C-serums (topisch): beperkt maar aanwezig bewijs bij goede formulering, €15–30
Dit is aflevering 2 van onze serie Evidence vs. Marketing, waarin we analyseren wat onderzoek uit 2025 daadwerkelijk laat zien over populaire huidverzorgingsingrediënten en -apparaten. Volgende aflevering: LED-maskers — wetenschap of theater? Wanneer dringt lichttherapie echt door?